Rozwój kociąt – dlaczego 12 tygodni przebywania przy kotce to niezbędne minimum?

Photo Credit: Kevin John Hughes Flickr via Compfight cc

Rola kotki w rozwoju kociąt ma ogromne znaczenie, to dzięki niej uczą się fundamentalnych umiejętności, które mają wpływ na ich całe późniejsze dorosłe życie. Niestety wciąż nader często można spotkać się z przekonaniami, że są one gotowe do zmiany domu, a co za tym idzie oddzielenia od matki i rodzeństwa, w momencie, kiedy zaczynają samodzielnie jeść oraz nauczyły się korzystać z kuwety. Nic bardziej mylnego!

 

Maluchy przychodząc na świat są całkowicie bezbronne. Rodzą się ślepe, niezdolne do autonomicznej termoregulacji oraz do samodzielnego oddawania potrzeb fizjologicznych. Od chwili urodzin kotka przywiązuje się do nich, dba o ich bezpieczeństwo, o odpowiednią ciepłotę ciała i możliwość wypróżnienia, poprzez odpowiednią stymulację. Te zaś funkcjonują na zachowaniach odruchowych – pełzają w kierunku mamy, przywołują ją, aby ogrzać się i pożywić. Matka troszczy się zarówno o rozwój fizyczny, jak i o odpowiedni rozwój psychiczny kociąt opiekując się nimi przez mniej więcej trzy miesiące, a nawet dłużej. W tym czasie uczone są charakterystycznych dla gatunku zachowań m.in. poprzez naśladowanie rodzicielki i innych dorosłych osobników. Poznają trudną sztukę komunikacji wewnątrzgatunkowej i rytuałów, którą rozwijają podczas zabaw społecznych. Uczą się wspólnej zabawy już w 5 tygodniu życia, która polega na gonitwie i udawanym ataku, a kontynuują ją nawet do 14 tygodnia. Podczas harców uczą się bardzo ważnej umiejętności, jaką jest samokontrola, czyli modulowanie własnego zachowania i sprawnego jego zatrzymania. Nabywają ją dzięki interwencji matki podczas zabaw z rodzeństwem lub z nią samą.

Fot. JACLOU-DL

Niezwykle istotnym czasem w rozwoju młodych kociąt jest okres socjalizacji pierwotnej, który jest wczesny i krótki. W literaturze można napotkać nieco rozbieżne informacje dotyczące tego, w których dokładnie tygodniach życia kot znajduje się w tym okresie, niektórzy specjaliści mówią o czasie pomiędzy 2 a 7 tygodniem życia, inni zaś o 2 a 9. Jedno jest pewne, to właśnie podczas socjalizacji, wszystkie bodźce, stymulacje, wydarzenia i emocje, jakich doświadczyły młode osobniki, pozostają w ich pamięci. Dlatego bardzo ważne jest, aby miały poczucie bezpieczeństwa, a do tego w tym okresie potrzebne jest rodzinne gniazdo, które pozytywnie oddziałuje na rozwój psychiczny, dzięki czemu mogą z odwagą odkrywać otaczający je świat.

W trakcie trwania okresu krytycznego zachodzą podstawowe procesy uczenia dotyczące socjalizacji pierwotnej, komunikacji, samokontroli, ale również rozwija się osobowość pod wpływem nabytych doświadczeń. Zbyt szybkie odizolowanie malucha od jego kociej rodziny, skutkuje w dorosłym życiu problemami emocjonalnymi, poznawczymi, zaburzeniami w relacjach i brakiem harmonijnego współżycia z innymi kotami oraz problemami z wysyłaniem i odbiorem właściwych sygnałów. Dzieje się tak, ponieważ proces wewnątrzgatunkowej socjalizacji jest optymalny wtedy, kiedy kocię pozostaje w miocie z kotką do 12 tygodnia życia. Zbyt wczesne odseparowanie niesie ze sobą także inne konsekwencje, którymi mogą być takie zaburzenia zachowania jak:

 

  • Nadaktywność – występuje u zwierząt poniżej 3 miesiąca życia, objawia się nadmierną aktywnością (w stosunku do młodych kotów bez zaburzeń zachowania). Kot przez większość dnia skacze, biega i wokalizuje. Nie potrafi odpoczywać, jest nadmiernie pobudzony, co przejawia się przeróżnymi objawami: np. ciągłym drapaniem pazurami po gładkich powierzchniach przerywanymi nagłymi napadami drapania własnej skóry, co często prowadzi do powstania stereotypii. Brak samokontroli prowadzi do konfliktów podczas zabawy z innymi zwierzętami, które często unikają interakcji z nadaktywnym kotem, gdyż potrafi on zranić swojego towarzysza zabaw. Nadaktywność może ewoluować do hiperagresji, zaburzeń jednobiegunowych, zaburzeń lękowych czy impulsywności.

  • Choroba sieroca – wzmożony odruch ssania, przejawiający się ssaniem miękkich tkanin, jak również np. opuszków palców opiekuna, jego uszu czy sierści innych zwierząt przebywających w domu.
    Łaknienie spaczone (zespół PICA) – zjadanie produktów niejadalnych np. papieru, ziemi, plastiku, a nawet kabli elektrycznych. Tego typu zachowanie może prowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego i innych groźnych dla kota schorzeń, bezpośrednio zagrażając jego życiu.


  • Nadmierne przywiązanie – kocię próbuje zrekompensować sobie braki emocjonalne poprzez przesadną więź np. z opiekunem. Tego typu zachowania przysparzają wiele problemów zarówno właścicielowi, jak i zwierzęciu, u którego może się rozwinąć lęk separacyjny.

 

Obecność kotki ma pierwszorzędne znaczenie w prawidłowym procesie dorastania, dlatego nie powinniśmy wpływać na przebieg rozwoju, poprzez zbyt szybkie oddzielenie maluchów od matki, gdyż rzutuje to niekorzystnie zarówno na psychikę młodego osobnika jak i na jego fizjologię – w skutek zbyt wczesnego odseparowania dochodzi do długotrwałego, wysokiego poziomu hormonów stresu, co powoduje trwałe zmiany w rozwijającym się systemie nerwowym.