“Starość, nie radość” – jak postępować z kotami starszymi?

Fot. doanme

Dzięki ciągłemu rozwojowi medycyny weterynaryjnej liczba zwierząt w podeszłym wieku wzrosła z jednej czwartej do jednej trzeciej populacji. Dlatego coraz częściej lekarze weterynarii i behawioryści mają styczność z wieloma chorobami oraz zaburzeniami zachowania wynikającymi z wieku starczego. Starość dotyczy głównie aspektu fizjologicznego, ale również odnosi się do funkcji przystosowawczych i poznawczych organizmu, u którego zmniejsza się sprawność radzenia sobie z środowiskowymi i biologicznymi bodźcami stresogennymi. Schorzenia mogą dotyczyć wielu organów, w tym mózgu, który jest odpowiedzialny za wszelkie procesy umysłowe.

 

U kotów geriatrycznych możemy spotkać się z zespołem zaburzeń poznawczych (ang. CDS – Cognitive Dysfunction Syndrome), który jest schorzeniem neurodegeneracyjnym, polegającym na postępującym uszkodzeniu mózgu. Pierwsze symptomy tej przypadłości dotyczą stopniowych zmian w behawiorze takich jak dezorientacja, nieprawidłowości dobowego cyklu snu oraz aktywności dzienno-nocnej, pogorszenie relacji z opiekunami lub innymi zwierzętami oraz problemy z utrzymywaniem czystości. Początkowo właściciele często dostrzegają zwiększoną ilość snu i brak zainteresowania kontaktami społecznymi. Z czasem objawy mogą się ujawniać poprzez permanentne pobudzenie, stereotypie, zmiany łaknienia, utratę wcześniej wyuczonych zachowań, fobie a także lęk separacyjny.

 

Aż ¾ kotów z nieprawidłowościami poznawczymi traci nawyki higieniczne związane z wypróżnianiem. Załatwianie potrzeb fizjologicznych odbywa się w przypadkowych miejscach w domu, co często jest efektem zaników pamięci i utratą prawidłowego kojarzenia właściwego podłoża z możliwością mikcji i defekacji. Najistotniejszy w różnicowaniu diagnostycznym jest wywiad z właścicielami, gdyż sygnały takie jak wzmożone oddawanie moczu, zwiększona ilość pobieranej wody oraz kłopoty z wydalaniem mogą świadczyć o problemie medycznym. Jeżeli zwierzę zapomina, w którym miejscu zlokalizowana jest kuweta, przeorganizujmy przestrzeń w taki sposób, aby ułatwić mu do niej dostęp. Często niezbędna jest również wymiana kociej toalety, na taką o niższych rantach, aby maksymalnie udogodnić kotu korzystanie z niej.

 

Równie częstym objawem jest dezorientacja, zwłaszcza czasowa i przestrzenna. Może dojść do zmiany aktywności dzienno-nocnej, jednak należy się najpierw zastanowić czy w czasie wystąpienia pierwszych objawów nie został zakłócony rutynowy harmonogram dnia. Warto pamiętać również o tym, że zwierzęta, które żyją w ubogim środowisku i mają ograniczoną stymulację, śpią więcej w ciągu dnia, zaś w nocy są bardziej pobudzone. Dlatego też należy skoncentrować się na zwiększeniu aktywności dziennej, wzbogaceniu otoczenia i intensywnej stymulacji. Zaniki w kojarzeniu przestrzennym, mogą przejawiać się na wiele sposób. Najczęściej koci senior znajduje się w stanie otępienia i ma problem ze znalezieniem wyjścia z dobrze znanego mu pomieszczenia, zapomina też jak trafić do istotnych dla siebie miejsc w mieszkaniu np. do miski z jedzeniem lub próbuje utorować sobie drogę pomiędzy meblami, mimo, tego, że obok znajduje się swobodne przejście. Choroby metaboliczne, neurologiczne i upośledzenie narządów zmysłów mogą skutkować podobnymi zwiastunami.

 

U kotów w podeszłym wieku można zaobserwować czynności repetytywne, czyli powtarzalne, najczęstszym z nich jest bezcelowe nocne dreptanie, przejawiane zawsze w tym samym miejscu np. krążąc wokół wybranego krzesła. Często towarzyszy temu wokalizacja o charakterze kompulsywnym, która występuje bez bodźca wywołującego i jest przedłużona w czasie. Podobne objawy dają m.in. dolegliwości bólowe. Niezależnie od przyczyny trzeba uświadomić właścicielom, że stosowanie kar prowadzi do rozwoju strachu, lęku i pogłębienia problemów. Karanie kota, za to, że odczuwa ból, przez co zachowuje się inaczej niż byśmy tego oczekiwali jest barbarzyństwem. Powinniśmy dołożyć wszelkich starań, aby zrozumieć postępowanie pupila, znaleźć źródło zaistniałego problemu i udzielić należytej pomocy, troski i wyrozumiałości.

 

Lęki i fobie są stanami reaktywnymi, które charakteryzują się występowaniem obawy podczas styczności z określonym bodźcem lub sytuacją. Oznaczają się degeneracją zdolności poznawczych, która powoduje zmianę relacji z otoczeniem, gdyż zwierzę nie radzi sobie z różnymi sytuacjami np. z kontaktem z człowiekiem, hałasem czy z nagłymi zmianami w otoczeniu. Często okazuje się, że już wcześniej występowały oznaki niepokoju, ale w akceptowalnym dla opiekunów stopniu, zaś choroba somatyczna doprowadziła do ewolucji i pogłębienia reakcji do poziomu ataków paniki. Schorzenia wieku starczego takie jak zaniki pamięci mogą być przyczyną nasilenia niepokoju, lęku separacyjnego oraz agresji o podłożu lękowym. Terapia behawioralna w takim przypadku opiera się na metodach pozytywnych wzmocnień oraz technikach wyciszających.

 

Bez wątpienia najdotkliwszym dla opiekunów efektem postępującego zaburzenia są objawy konfuzji, których rezultatem jest nierozpoznawanie domowników, co prowadzi do unikania wszelkich kontaktów z nimi. Kot może przejawiać również ambiwalencję poprzez np. jednoczesne ocieranie się i nieprzyjemne powarkiwanie oraz okazywać brak zaufania. Właściciele często obserwują wahanie się przed spożyciem dobrze znanych posiłków oraz zjadanie rzeczy niejadalnych. Utrata pamięci krótkotrwałej powoduje ciągłą eksplorację tych samych obiektów lub osób.

 

Początek CDS może pokrywać się z wystąpieniem choroby somatycznej, traumą czy utratą pozycji społecznej. Niezależnie od występowania symptomów pierwszym krokiem postępowania jest wyleczenie współistniejących przyczyn organicznych, które mogą być czynnikiem wywołującym objawy. Pomimo tego, że kuracja może trochę potrwać, należy wdrożyć jak najszybciej terapię behawioralną, która polega przede wszystkim na stworzeniu przewidywalności otoczenia, rutyny w harmonogramie dnia, intensywniejszej stymulacji i nagradzaniu poprawnego zachowania przez opiekunów. Działanie te mają na celu zmniejszenie niepokoju, wzmocnienie pewności siebie i zapewnienie orientacji w czasie. Często niezbędna jest modyfikacja środowiska, aby ułatwić codzienne funkcjonowanie w domu oraz wdrożenie wskazówek zapachowych, dźwiękowych i czuciowych, które pomogą poruszać się w przestrzeni. W przypadku, kiedy musimy dokonać jakieś zmiany w środowisku należy zrobić to stopniowo, aby ułatwić seniorowi przystosowanie się do tej sytuacji.

 

Fot. Alexas_Fotos

Badania naukowe udowodniły, że stymulacja umysłowa poprzez zabawę przyczynia się do utrzymania prawidłowych funkcji umysłowych oraz znacznie opóźnia ich upośledzenie, dlatego należy kontynuować terapię do końca życia zwierzęcia, aby podtrzymywać procesy na maksymalnie możliwym poziomie. Rokowanie jest współzależne z przyczyną. Jeżeli na behawior wpływa choroba somatyczna, której nie można wyleczyć wówczas postępowanie terapeutyczne może nie przynieść oczekiwanych rezultatów. Jeśli jednak nie występuje problem medyczny lub można go opanować, a opiekunowie chcą współpracować i rzetelnie realizują program terapii zwykle udaje się zwalczyć niepożądane zachowania, szczególnie wtedy, kiedy we wczesnym stadium problemu zwrócono się o pomoc.

 

A Wasze koty w jakim są wieku? 🙂

Skomentuj artykuł:

Dodaj komentarz